Welke aluminiumlegering past bij jouw onderdeel: 5754, 6060 of 6082?
Kort gezegd
Een plaatdeel, geëxtrudeerd profiel of gefreesd onderdeel vraagt niet automatisch om dezelfde aluminiumlegering. Met de toepassing, productvorm en toestand als uitgangspunt vergelijk je 5754, 6060 en 6082 gerichter.
De aanduiding van een legering vertelt niet alles over hoe een onderdeel zich laat vormen, lassen of verspanen. Ook de productvorm en materiaaltoestand spelen mee: 5754 wordt vaak als plaat gekozen, terwijl 6060 en 6082 veel als profiel worden geleverd. Dat maakt de ene kwaliteit niet in alle gevallen beter dan de andere. Bepaal eerst welke eigenschappen het onderdeel nodig heeft en bespreek daarna met je leverancier de exacte legering, toestand en norm.
Welke productvorm en functie heeft het onderdeel?
Begin met de vraag of je een plaat, strip, buis, staf of geëxtrudeerd profiel nodig hebt. EN AW-5754 wordt veel als plaatmateriaal toegepast; 6060 is sterk verbonden met geëxtrudeerde profielen. Ook 6082 is als profiel verkrijgbaar, maar de keuze tussen die legeringen hangt mede af van de benodigde eigenschappen. De datasheetverzameling van Alumeco behandelt 5754 als walsproduct en 6060 en 6082 als profielkwaliteiten.
Noteer vervolgens wat het onderdeel moet doen: krachten dragen, een vormbare plaat zijn, een zichtvlak hebben of veel verspaand worden. Denk ook aan lassen, corrosieomgeving en eventuele oppervlaktebehandeling. Wie nog twijfelt over de invloed van het basismateriaal op de bewerking kan beginnen bij aluminium anders bewerken dan staal.
Wat onderscheiden 5754, 6060 en 6082?
EN AW-5754 is een aluminium-magnesiumlegering uit de 5xxx-reeks. Deze kwaliteit komt onder meer voor als plaat en is relevant wanneer vervormbaarheid en corrosiebestendigheid meewegen. EN AW-6060 en EN AW-6082 behoren tot de 6xxx-reeks, waarin magnesium en silicium belangrijke legeringselementen zijn. Ze worden vaak als extrusieprofiel geleverd, maar verschillen in de eigenschappen die voor een toepassing beschikbaar zijn.
Voor geëxtrudeerde profielen laat Hydro zien dat eigenschappen per legering én toestand verschillen: de technische gegevens maken bijvoorbeeld onderscheid tussen T4 en T6 en tussen 6060 en 6082. T4 en T6 zijn aanduidingen van de materiaaltoestand, die aangeeft hoe het materiaal behandeld is. Gebruik daarom geen los sterktegetal uit een tabel zonder te controleren of het hoort bij de juiste productvorm en toestand.
Hoe neem je bewerkbaarheid mee in de keuze?
“Bewerkbaarheid” is geen enkele vaste materiaaleigenschap. Voor plaatwerk kan het gaan om snijden, zetten en de kans op ongewenste vervorming; voor CNC-bewerking om verspaning, maatvastheid en de haalbare oppervlaktekwaliteit. Voor een profiel kunnen daarnaast geometrie en wanddikte bepalend zijn. Een leverancier of bewerker kan de geschiktheid daarom pas goed beoordelen als duidelijk is welke bewerkingen en eisen gelden.
Bij lassen moet je niet alleen naar de legering kijken, maar ook naar de toestand en de gevolgen van de warmte-inbreng voor het onderdeel. Leg vooraf vast of lassen nodig is en welke eisen na het lassen blijven gelden. Bij plaatwerk vind je de relevante bewerkingen zoals aluminium plaat snijden en zetten; voor een gelaste constructie is ook aluminium lassen van belang.
Hoe leg je de materiaalkeuze vast?
- Beschrijf de functie, belasting en omgeving van het onderdeel.
- Leg vast welke productvorm en afmetingen je nodig hebt.
- Kies de legering op basis van de vereiste eigenschappen, niet alleen op basis van beschikbaarheid of een vertrouwde handelsnaam.
- Specificeer de toestand, bijvoorbeeld T4 of T6 waar die van toepassing is, en verwijs naar de relevante materiaaleisen.
- Bespreek met de bewerker welke gevolgen snijden, zetten, frezen of lassen hebben voor maatvoering en eindkwaliteit.
Vraag bij twijfel om de materiaalverklaring of productspecificatie die bij de levering hoort. Zo kun je controleren of de geleverde legering, toestand en productvorm overeenkomen met de bestelling.
Wat controleer je vóór productie en na levering?
Controleer vóór productie dat tekening en bestelling dezelfde legering, toestand en productvorm noemen. Zet kritische eisen zoals maatvoering, zichtkwaliteit, laswerk en oppervlakteafwerking afzonderlijk op de tekening of in de productspecificatie. Een aanduiding als “aluminium” is niet voldoende als de functie een specifieke combinatie van eigenschappen vraagt.
Controleer bij ontvangst de markering en documentatie van het materiaal. Vergelijk die met de overeengekomen specificatie en laat afwijkingen beoordelen voordat het materiaal wordt verwerkt. Zo voorkom je dat een alternatief ongemerkt wordt gebruikt terwijl het onderdeel bijvoorbeeld een bepaalde sterkte, vorm of bewerkingsroute vereist.
Veelgestelde vragen
Is 6082 altijd sterker dan 6060?
Niet zonder de materiaaltoestand en productvorm te vergelijken. Hydro geeft voor geëxtrudeerde profielen verschillende waarden voor onder meer 6060 en 6082, en maakt daarbij onderscheid tussen T4 en T6. Vraag daarom de mechanische eigenschappen op voor de specifieke maat en toestand die je wilt inkopen, in plaats van alleen op het legeringsnummer af te gaan.
Welke aluminiumlegering is het best te frezen?
Dat hangt af van de gewenste maatnauwkeurigheid, oppervlaktekwaliteit, vorm en bewerkingscondities. Een algemene rangorde is niet genoeg om een materiaalkeuze te maken: de vorm waarin het materiaal wordt geleverd en de toestand beïnvloeden het gedrag. Bespreek met de verspaner welke legering en toestand geschikt zijn voor jouw onderdeel en controleer of het advies past bij de gevraagde eigenschappen.
Kan ik 5754, 6060 en 6082 zonder meer door elkaar vervangen?
Nee. De legeringen verschillen in samenstelling en eigenschappen, en zijn niet automatisch onderling uitwisselbaar. Een wijziging kan gevolgen hebben voor onder meer sterkte, vervorming, bewerking en de beschikbaarheid van de gewenste productvorm. Laat een vervanging daarom technisch beoordelen en leg de overeengekomen legering, toestand en eventuele norm vast op de tekening of in de bestelling.
In de rubriek ALU Aluminium bewerken