Wat kost CNC frezen en waaruit bestaat de prijs?

Wil je een metalen onderdeel laten frezen, dan is een prijs per stuk pas goed te beoordelen als je weet wat erin zit. Een kleine serie kan per onderdeel duurder uitvallen dan een grotere, omdat programmeren en instellen over minder stuks worden verdeeld. Ook de materiaalkeuze, vorm, toleranties en afwerking beïnvloeden het werk. Hieronder lees je welke posten een offerte kunnen bevatten, hoe je aanbiedingen eerlijk naast elkaar legt en welke informatie je vooraf klaarzet.

Welke posten bepalen de kosten van CNC frezen?

Een offerte bestaat meestal uit meerdere onderdelen. Een bruikbaar uitgangspunt is: materiaal + voorbereiding + machinetijd + gereedschap en eventuele nabewerking, aangevuld met bijvoorbeeld controle, verpakking en vervoer als die van toepassing zijn. Dit is geen vaste rekensom voor iedere werkplaats: de manier waarop kosten worden berekend verschilt per leverancier en opdracht.

De Amerikaanse onderzoeksinstelling NIST beschrijft materiaal, proces, arbeid, gereedschap, verpakking en transport als onderdelen van een kostenraming voor maakdelen. Voor verspanen hangt de machinetijd samen met zowel instellen als daadwerkelijk bewerken. De NIST-publicatie over kostenraming in productie benadrukt ook dat een raming nauwkeuriger wordt naarmate ontwerp en productiegegevens concreter zijn.

De belangrijkste kostenposten zijn:

• Materiaal: de prijs van de benodigde voorraad, inclusief materiaal dat tijdens het frezen spanen wordt. De vorm en afmetingen van het uitgangsmateriaal bepalen mede hoeveel restmateriaal ontstaat.
• Programmeren en instellen: voorbereiding van het CNC-programma, gereedschappen en opspanning. Een opspanning is de manier waarop het werkstuk stevig en op de juiste positie in de machine wordt vastgezet.
• Bewerkingstijd: de tijd die nodig is voor onder meer ruwen, nabewerken, gaten boren en eventuele gereedschapswissels.
• Gereedschap en bijkomende bewerkingen: slijtage of speciaal gereedschap, ontbramen, oppervlaktebehandeling en inspectie kunnen in de prijs zijn opgenomen of apart worden vermeld.

Waarom maakt het ontwerp verschil?

Een eenvoudige vorm die goed bereikbaar is met standaardgereedschap kan minder bewerkingsstappen vragen dan een onderdeel met diepe smalle uitsparingen, veel verschillende vlakken of moeilijk bereikbare details. Ook toleranties en eisen aan de oppervlakteafwerking kunnen extra controle- of nabewerkingen vragen. De technische uitleg van DFMA over kostendrijvers bij verspanen noemt onder meer geometrie, insteltijd, batchgrootte, toleranties en afwerking als factoren die de raming beïnvloeden. De genoemde Amerikaanse bedragen op die pagina zijn geen Nederlandse marktprijzen.

Kijk daarom niet alleen naar de buitenmaten of het gewicht van het onderdeel. Geef aan welke maten functioneel kritisch zijn en welke oppervlakken een specifieke afwerking nodig hebben. Als een strakke tolerantie of glad oppervlak niet voor iedere maat of zijde noodzakelijk is, voorkom je dat de leverancier onnodig zwaar hoeft te begroten. Laat functionele eisen wel intact: een goedkoper maakbaar ontwerp is geen verbetering als het onderdeel daardoor niet meer past of werkt.

Bij de keuze tussen een 3-assige en meerassige bewerking telt het totale proces, niet alleen het uurtarief van de machine. Extra assen kunnen bepaalde vormen toegankelijker maken of het aantal opspanningen beperken, maar of dat voordeliger is hangt van het onderdeel en de aanpak af. De gids over verspanen en CNC zet de verschillende bewerkingskeuzes op een rij.

Hoe beïnvloeden aantallen de prijs per onderdeel?

Programmeren en instellen gebeuren vaak per opdracht of batch. Als die voorbereiding over meer goede onderdelen wordt verdeeld, daalt het aandeel ervan per stuk. De materiaalkosten en machinetijd van ieder onderdeel verdwijnen daarmee niet; alleen de verdeling van vaste voorbereidingskosten verandert. Een grotere serie betekent dus niet automatisch dat ieder stuk goedkoper wordt, bijvoorbeeld als er extra controles, aparte productieruns of wijzigingen nodig zijn.

Vraag daarom niet alleen om één totaalprijs. Laat de offerte waar mogelijk meerdere aantallen noemen en vraag welke instelkosten eenmalig zijn en welke bij een volgende batch opnieuw worden gemaakt. Zo zie je beter of het prijsverschil voortkomt uit de aantallen, de bewerking of andere voorwaarden.

Hoe vergelijk je offertes eerlijk?

Leg eerst vast dat de aanbieders hetzelfde onderdeel en dezelfde leveromvang prijzen. Controleer vervolgens of iedere offerte dezelfde materiaalsoort en -kwaliteit, aantallen, toleranties en afwerking vermeldt. Kijk ook of ontbramen, inspectie, verpakking en transport zijn inbegrepen of apart worden gerekend.

Vraag bij een opvallend prijsverschil naar de aannames achter de offerte: welke bewerkingen en opspanningen zijn gepland, welke materiaalvoorraad is gebruikt en welke posten zijn uitgesloten? Een lager bedrag is niet goed vergelijkbaar als bijvoorbeeld de gewenste oppervlaktebehandeling of meetcontrole ontbreekt. Een heldere uitsplitsing maakt duidelijker waar het verschil zit, zonder dat de leverancier al zijn interne tarieven hoeft prijs te geven.

Welke informatie helpt bij een betrouwbare prijs?

Stuur een complete tekening en, als je die hebt, een bijbehorend 3D-model. Vermeld daarnaast:

• de materiaalsoort en gewenste kwaliteit;
• het aantal onderdelen en eventuele vervolgbatches;
• de toleranties die echt van belang zijn;
• eisen aan ruwheid, coating of andere afwerking;
• welke controle, verpakking en levering je verwacht.

Een eerste raming op basis van een globaal ontwerp blijft indicatief. NIST merkt op dat aannames nodig zijn zolang materiaal, productiemethode of andere ontwerpkeuzes nog niet vastliggen; een concreter ontwerp maakt een raming nauwkeuriger. Geef daarom bij een voorlopige aanvraag aan welke gegevens nog kunnen veranderen.

Controleer de offerte tot slot op eenheden, aantallen, materiaal, revisie van de tekening en uitgesloten werkzaamheden. Klopt de leveromvang met wat je nodig hebt, en staat duidelijk omschreven waarop de prijs is gebaseerd? Dan kun je niet alleen de bedragen, maar ook de aangeboden productieaanpak beoordelen. FANUCs Nederlandstalige handleiding voor de CNC-freesimulator laat in een oefenomgeving zien dat een berekende cyclustijd en kostenraming mede afhankelijk zijn van ingevoerde voedingswaarden, materiaalprijs en machine-uurtarief. Zo’n model helpt bij inzicht, maar vervangt geen offerte op basis van jouw onderdeel en productie-eisen.